Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *
Reload Captcha

اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی و خوراکی ها

By زهرا اصلانی ارديبهشت 30, 1398 73 0
اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی و خوراکی ها اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی و خوراکی ها

اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی و خوراکی ها


فیبرها


بخشی از مواد غذایی هستند که منشا گیاهی دارند
1-این مواد جذب بدن نمی شوند.
2-فیبرها به دو نوع محلول و غیر محلول تبدیل می شوند.
3-فیبرهای محلول در توت فرنگی، شیب، حبوبات، پودر جوی دو سر، سبوس، و نوع غیر محلول در سبوس گندم و نان کامل، رشته ماکارونی و غلات و آرد سفید دیده می شوند.
4-فیبر محلول باعث کاهش کلسترول و قند خون می شود.
5- غذاهای آماده و صنعتی کمتر فیبر دارند به همین سبب خطراتی هم دارند.
6-فیبر غیر محلول با جذب آب حجم مدفوع را زیاد کرده و قطعا در جلوگیری از سرطان روده بزرگ موثرند.
7- هر فرد روزانه به 25 تا 30 گرم فیبر نیاز دارد.



ویتامین ها


ویتامین ها موادی هستند که برای بدن ضروری بوده و توسط بدن ساخته نمی شوند. ویتامین ها تولید انرژی نمی کنند و مانند چربی و کربوهیدرات ها منابع انرژی محسوب نمی شوند.

14 ویتامین ضروری موجود دارد که عده ای از آن ها در چربی حل می شوند و عده ای دیگر در آب محلول می باشند.


نکات زیر در مورد ویتامین ها حائز اهمیت هستند:


1-نقش اصلی ویتامین ها در روند متابولیسم سلول است. تولید هسته سلول ، نسخه  برداری ژنتیکی و کنترل عمل ساخت و ساز سلول ها را بر عهده دارند.
2- هر چند عده ای گاه و بیگاه خودسرانه به مصرف کپسول های ویتامینه دل خوش دارند، ولی باید بدانند که مصرف کپسول های ویتامین بیش از حد نیاز، مثل یک سم عمل می کند. بنابراین، افزایش مصرف داروهای حاوی ویتامین، ضرر و زیان حاصل دیگری ندارد.
3- مصرف بیش از حد ویتامین سی باعث افزایش ادرار و تحریک روده می شود.
4-مصرف زیاد ویتامین ب 12 باعث بیماری های کبدی می شود.
5- استفاده بیش از حد اسید پانتوتنیک کاهش جذب اسیدهای چرب ضروری در بدن می شود.
6- ویتامین های آ، پ پ، ب6،اسید پانتوتنیک، اسید فولیک، و ویتامین سی در رشد عضلات و استخوان نقش عمده ای دارند.
7-ویتامین ب1، اسید پنتوتنیک و بیوتین از خستگی و ضعف و درد عمومی عضلات جلوگیری می کنند.
8-ویتامین ب6 ، سی، ب12 و اسید فولیک در تولید و افزایش گلبول های قرمز خون نقش موثری دارند.
9- کسانی که فقط با گیاهخواری زندگی می کنند، دچار کمبود ویتامین های ب12، ویتامین دی، و ب2 می شوند. البته شیر، مکمل غذایی بسیار خوبی جهت تامین ویتامین ب12 محسوب می شود.
10- افراد با عوارض بی اشتهایی عصبی دچار کمبود ویتامین ها و مواد معدنی می شوند که باید توسط پزشک معالج برطرف شود.
11- خانم ها به ویژه در سنین قاعدگی  14 تا 45 سال می بایست از ویتامین سی و آهن و اسید فولیک  و کلسیم بیشتر استفاده نمایند. بنابراین، شیر، گوجه فرنگی، کلم پیچ، فلفل قرمز و مرکبات بسیار سودمند هستند.
12- دلروی کلستر آمین که در درمان کلسترول بالای خون کاربرد دارد، جذب ویتامین های: کا،ای، دی و آ را با مشکل مواجه می کند.
13- اگر ویتامین ای و آ زیاد مصرف شوند. باعث اختلال در جذب ویتامین کا می شوند.
14- کسانی که داروی سولفاسالازین، را برای بیماری اولسراتیوکولیت یا کرون یا رماتیسم مفصلی مصرف می کنند. باید مواد حاوی فولیک اسید به صورت مکمل مصرف نمایند.
15- در صورت مصرف آنتی بیوتیک به ویژه در نوع خودسرانه که افراد در هر سرماخوردگی یا اسهالی به مصرف آنتی بیوتیک بدون تجویز پزشک روی می آورند دچار کمبود ویتامین کا و ب می شوند.
16- داروی ضد تشنج فنی توئین در صورت مصرف دراز مدت با کمبود ویتامین کا و دی و اسید فولیک همراه می شوند.
17- در صورت ضرورت برای مصرف ویتامین باید همراه غذا استفاده شود زیرا اغلب آنها  محلول در چربی بوده و همراه با چربی غذا بهتر جذب می شوند.
18- غذا را با مقدار کمی آب بپزید تا آب آن به تدریج بخار شود.
19- به جهت حفظ ویتامین سبریجات را با آب جوش بپزید.
20- ویتامین های کا، ای، دی، آ در چربی محلول هستند و با عملکرد کبد و کیسه صفرا مرتبطند و ویتامین های بی و سی در آب محلول هستند.


معرفی ویتامین های ضروری


در زیر به توضیح ویتامین ها و نقش آنها در بدن و نشانه های کمبود آن ها در فیزیولوژی بدن می پردازیم.


ویتامین آ


فواید: تطابی بینایی در تاریکی، سلامت پوست و مخاط، تامین رشد و نمو کودکان، قدرت بینایی در نور کم، تشکیل استخوان، تولید مثل و رشد و تهیه مواد پلی ساکارید
نشانه های کمبود: شب کوری، خشکی چشم، خشکی پوست، تغییر شکل استخوان، کاهش مقاومت نسبت به عفونت
میزان مصرف: بالغین: 1000 تا 1200 میکرو گرم، میزان مصزف خانم های حامله و شیرده:1200 تا 1300 میکرو گرم
منابع اصلی آن: جگر، کره، زرده تخم مرغ، شیر غنی شده، روغن ماهی، هویج، کدو حلوایی، سبزیجات برگدار


نکته ها:


1-سبزیجات نارنجی، مثل هویج، کدو تنبل، کدوی زمستانی سرشار از ویتامین آ هستند.
2- ماده پیش ساز( پرو ویتامین) ویتامین آ( بتاکارون) در سبزی های زرد و سبز، هویج، گوجه فرنگی، زرد آلو، طالبی و سبز های رنگی یافت می شود.
3- ویتامین آ به شکل دتینال در عملکرد شبکیه چشم نقش اساسی دارد .
4- ویتامین آ به سهولت از دستگاه گوارش جذب می شود.
5-مصرف بالای آن با مسمومیت همراه است.
6- علایم مسمومست: خستگی، بی اشتهایی، حساسیت به نور، ریزش مو و ... است
7- کمبود شدید آن به قرنیه چشم آسیب می رساند.
8- در صورت هپاتیت ( یرقان انسدادی) جذب آن مختل می شود.
9- پس از متابولیسم آن از طریق کلیه و کبد دفع می شود.


ویتامین دی


فواید: تسهیل جذب روده ای کلسیم، حرکت و انتقال کلسیم از استخوان، نگهداری فسفر در بدن،اکسیداسیون اسید سیتریک در بدن، تقویت کننده اصلی استخوان
نشانه های کمبود: نرمی استخوان که باعث ایجاد بیماری ریکتزو استئومالالی می شود، مشکل در راه رفتن، پای پرانتزی و انحراف در استخوان ها
میزان مصرف: بالغین 400 واحد، خانم های حامله و شیرده 400 واحد
منابع اصلی: 1- نور خورشید در بدن انسان با تاثیر بر روی پوست
2- مواد غذایی: زرده تخم مرغ، ماهی آزاد، روغن ماهی


نکته ها:


1-از تابش مستقیم نور خورشید بر روی پوست در بدن ساخته می شود.
2-این تابش نور خورشید نباید از پشت شیشه باشد.
3-در بزرگسالان کمبود شدید آن، پوکی استخوان می آورد.
4-عوارض دارو یا مسمومیت شدید با آن شامل: ضعف، سر درد ،خواب آلودگی، تهوع، استفراغ، خشکی دهان و یبوست، درد عضلانی، احساس طعم فلزی در دهان می باشد.

علائم مسمومیت آن: پر ادراری، پر نوشی، بی اشتهایی، رسوب کلسیم در عروق است.


ویتامین ای


فواید: فعالیت آنتی اکسیدانی، سنتز سلولی، موثر در تنفس سلولی
نشانه های کمبود: در بیماری های دستگاه گوارش و آسیب سلول عصبی و خونی بروز می کند. گاهی باعث کم خونی یا آنمی می شود.
میزان مصرف: بالغین 10 میکرو گرم، خانم های باردار و شیرده: 12 میکرو گرم
منابع اصلی: تخم مرغ، ماهی، لبنیات، سبزیجات، غلات ، میوه ها ، روغن های گیاهی و جوانه گندم


نکته ها:


1-باعث افزایش عمکرد ویتامین آ می شود.
2- هر چند ماده اساسی در تغذیه است  ولی نقش اصلی آن ناشناخته است.
3-جلوگیری از بین رفتن گلبول قرمز خون از وظایف آن است.
4- این ویتامین در چربی محلول است و نیاز به کارکرد صحیح کیسه صفرا دارد.
5- در مسمومیت شدید، علائم گوارشی مثل، دل درد، اسهال، ضعف و خستگی بروز می کند.


ویتامین بی


گروه ویتامین های ب1 الی ب12 مورد توجه پزشکان قرار گرفته است. جدول منابع اصلی و میزان مصرف و عوارض ناشی از کمبود آن ، به شرح زیر است.


ویتامین ب1: برای سوخت و ساز مواد قندی و نشاسته لازم و در مخمر آب جو ( نوعی قارچ تک سلولی) به فراوانی یافت می شود و کمبود آن با خستگی و عصبانیت بروز می کند.


ویتامین ب2 : کمبود آن با ترک گوشه لب و ترس از نور و مشکل چشمی بروز می کند و در شیر و ماست و آب ماست و پنیر یافت می شود.


ویتامین ب6: در سوخت و ساز مواد پروتئینی نقش دارد. در گوشت و سبزیجات به فراوانی یافت می شود. داروی آن اثر ضد تهوعی هم دارد .


ویتامین ب11: اسید فولیک یا ویتامین ب11 در خونسازی و جلوگیری از کم خونی به ویژه در حاملگی نقش دارد.


ویتامین ب12: بر عکس بقیه گروه ب در سبزیجات و میوه یافت نمی شود. در عوض در گوشت، جگر سیاه و قلوه فراوان است.


ویتامین سی


فواید: تشکیل بافت مینایی دندان، ترمیم زخم ، تقویت اثر آهن و اسید فولیک ، تشکیل کلاژن استخوانی و نقش مهم در تنفس سلولی
نشانه کمبود: بیماری اسکوروی، خونریزی غیر عادی، بیماری دندانی، ضعف عمومی
میزان مصرف: 60 میلی گرم
منابع اصلی: میوه، مرکبات، آب کیوی، توت فرنگی، طالبی گل کلم ( بروکلی)، فلفل، گوجه فرنگی، سیب زمینی با پوست، کاهو، اسفناج


نکته ها :


1-از مصرف طولانی آن در بیماران دیابت و کلیه اجتناب شود.
2- در بیماران کمبود آنزیم ( فاویسم) باعث بروز عوارض می شود.
3- عوارض عمده تزریق یا مصرف آن به صورت سر گیجه، ضعف عمومی، اسهال، رسوب به صورت سنگ ادراری اگزالاتی در کلیه بروز می کتد.
4-ویتامین سی در شیر مادر به حد کافی موجود هست.


ویتامین ب12


فواید: نقش اصلی آن جلوگیری از خونریزی و ایجاد انعقاد خون است.
نشانه کمبود: خونریزی از لثه و مشکل انعقادی
میزان مصرف: در بالغین 80 میکرو گرم، در خانم های باردار و شیرده ، 80 میکروگرم


منابع اصلی:
سبزی های سبز و برگدار
سویا
تخم مرغ
لبنیات
میوه ها
غلات
جگر سیاه
زرده تخم مرغ


نکته ها :


1-فاکتور اساسی در سنتز مواد انعقادی خون است
2-در عملکرد پروتئین های استخوانی موثر است.
3-این ویتامین ساخت پروترومبین ( از عوامل انعقادی) را در کبد تسریع می کند.
4- سر گیجه و حرکات شبه تشنج و افت فشار خون از عوارض داروهای دارای ویتامین کا است.
5- مصرف زیاد آن باعث عوارض در کبد می شود.


مواد معدنی


الکترولیت ها که شامل مواد معدنی مثل کلسیم، فسفر، سدیم، پتاسیم، مس، منگنز، آهن، روی، مس و فلوئور و ید می باشند. نقش بسیار مهمی در عملکرد بدن، ساختن آنزیم ها دارند که به اختصار به آثار آن ها می پردازیم


آهن

شرکت در ساختمان گلبول قرمز و انتقال اکسیژن در بدن.جگر، گوشت، زرده تخم مرغ، سویا، کشمش و غلات  و سبزیجات


مس

ساختن زمینه آنزیمی برای جذب آهن، رشد و نگهداری پلاکت ها در جگر، ماهی، سبزیجات، گوشت، کاکائو، غلات و خشکبار


منگنز

انتقال اسید آمینه و شرکت در ساختمان آنزیمی. در حبوبات، گوشت، ماهی، چای


روی

ترمیم زخم، دفع مواد زائد از بدن، کمک به دستگاه گوارش، متابولیسم پروتئین. در گردو، سبزیجات، دانه غلات، مواد غذایی دریایی


کلسیم

شرکت در ساختمان استخوان، موثر در عملکرد عضلات به ویژه قلب و عضلات اسکلتی. در شیر، ماست، پنیر، تخم مرغ، ماهی، غلات، گوشت قرمز و مرکبات


فسفر

شیر، گوشت قرمر، تخم مرغ، غلات، گردو


سلنیم

جلوگیری از لخته شدن سلول های خونی، تقویت اثر ویتامین ای، پایدار کردن غشا سلولی. در غلات، غذاهای دریایی، گوشت و سبزیجات


مولیبدنیوم

تقویت عملکرد بعضی از آنزیم ها، جلوگیری از فساد دندان


فلوراید

جلوگیری از پوکی استخوان ها و پوسیدگی دندان. در آب آشامیدنی غنی شده، ماهی، چای، سویا، قهوه، پنیر، گوشت


کبالت

شرکت در ساختمان ویتامین ب 12، تنظیم غلظت خون، کمک به جذب آهن. در جگر، قلوه، شیر، گوشت


ید

شرکت در ساخت هورمون غده تیروئید، کنترل متابولیسم سلولی رشد و تکامل. در نمک ید دار، شیر و غذاهای دریایی


کرم

در سوخت و ساز گلوکز و تامین انرژی موثر است. حفظ تعادل، فعالیت هورمون انسولین برای تنظیم قند خون. در روغن گیاهی، گوشت و چربی ها
 

بر گرفته از کتاب فرهنگ داروهای گیاهی

 

Rate this item
(1 Vote)

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.